Chlamydophila pneumoniae i Mycoplasma pneumoniae, należące do grupy bakterii atypowych, są małymi, pozbawionymi ściany komórkowej drobnoustrojami, które dla swego rozmnażania i rozwoju wymagają środowiska wewnątrzkomórkowego. Powodują zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych, które mogą stanowić nawet do 20% wszystkich przypadków zapalenia płuc.
Diagnostyka laboratoryjna zakażeń bakteriami atypowymi obejmuje metody hodowlane, badania serologiczne oraz techniki molekularne, wykrywające swoiste sekwencje kwasów nukleinowych. Rozpoznanie musi uwzględniać trzy możliwe stany zakażenia: ostry, przewlekły oraz przebyte zakażenie. Badania hodowlane wymagają stosowania hodowli komórkowych, którymi dysponują tylko wyspecjalizowane laboratoria. Jest to metoda droga, a ponadto czaso- i pracochłonna. Natomiast stosując badania serologiczne, należy pamiętać o utrzymującym się dodatnim mianie przeciwciał klasy IgG u znacznego odsetka zdrowej populacji. Niesie to za sobą pewne niedogodności – metody te są trudne do standaryzacji, stwarzają możliwości subiektywnego odczytu ze względu na różne kryteria interpretacji i są raczej przydatne w ocenie retrospektywnej.
W nowoczesnej diagnostyce zakażeń bakteriami atypowymi stosuje się metody genetyczne, wykorzystujące technikę PCR. Znajdują one zastosowanie zarówno w diagnostyce zakażeń ostrych, jak i przewlekłych. Tylko techniki molekularne pozwalają na jednoznaczne określenie patogenu wywołującego zakażenie i wdrożenie skutecznego leczenia, co ma szczególne znaczenie ze względu na naturalną oporność bakterii atypowych na stosowane często antybiotyki beta-laktamowe.
Bakterie te przenoszą się drogą kropelkową, stąd najczęściej obserwowane są w dużych skupiskach ludzi (np. przedszkola, szkoły, szpitale) i powodują często epidemiczny charakter zachorowań.
Znaczna
część zakażeń wywołanych przez bakterie atypowe przebiega ze skąpymi
objawami lub wręcz bezobjawowo, co nie skłania chorych do szukania
pomocy lekarskiej. Możliwe jest też bezobjawowe nosicielstwo, które
sprzyja rozprzestrzenianiu się choroby.
Najczęstsze kliniczne objawy
zakażenia górnych dróg oddechowych wywołanych przez bakterie atypowe to
ból gardła i kaszel. Towarzyszyć im mogą stan podgorączkowy lub
gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy oraz mięśni. Natomiast rozwój
objawów zapalenia dolnych dróg oddechowych następuje stopniowo – pojawia
się narastajaca gorączka, bóle głowy, złe samopoczucie, następnie
kaszel suchy lub ze skąpym wykrzytuszaniem.
W zakażeniach wywołanych przez bakterie atypowe, a w szczególności zapaleniu płuc, może pojawić się wiele powikłań. W przypadku Chlamydophila pneumoniae jest to astma, choroba wieńcowa, przewlekłe zapalenie zatok, gardła czy stawów. Natomiast najczęściej spotykane powikłania w zakażeniach mykoplazmatycznych to zmiany skórne (np. rumień wielopostaciowy), objawy ze strony OUN (aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu), niedokrwistość hemolityczna, trombocytopenia, bóle stawów, zaburzenia rytmu i przewodzenia, zapalenie kłębuszków nerkowych.
Dostępne badania: Chlamydia pneumoniae
Materiał do badań – wymaz
Termin realizacji badania – od 3 do 7 dni roboczych
