Borrelia burgdorferi jest Gram-ujemną bakterią, której rezerwuarem są różne gatunki ptaków i ssaków. U człowieka powoduje ona chorobę zakaźną – boreliozę. O ile w Stanach Zjednoczonych borelioza jest związana na ogół ze szczepem Borrelia burgdorferi sensu stricto, w Europie opisano kilka patogennych dla człowieka szczepów: Borrelia burgdorferi sensu stricto, Borrelia garinii, Borrelia afzelii, Borrelia spielmanii oraz Borrelia valaisiana. Tak więc w Europie diagnostyka mikrobiologiczna musi uwzględniać różnorodność czynnika zakaźnego.
Borrelia burgdorferi jest bakterią przenoszoną przez kleszcze. Człowiek może zostać zakażony w czasie ugryzienia przez kleszcza, a prawdopodobieństwo zakażenia wzrasta wraz z przedłużającym się kontaktem roztocza ze skórą człowieka.
Początkowo zakażenie rozwija się w skórze i często jest widoczne jako pojawiający się około 2 tygodnie po ugryzieniu rumień, który może migrować w skórze, samoistnie zanikać, bywa także, że nie pojawia się wcale (u około 25% zakażonych). W pierwszej fazie choroby mogą się też pojawić objawy grypopodobne. W późniejszej fazie objawy są często niespecyficzne i trudne do jednoznacznego zdiagnozowania - może pojawiać się drętwienie i ból kończyn, porażenie nerwów twarzowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
Nieleczona lub niewłaściwie leczona borelioza prowadzi do przewlekłego zapalenia stawów, bólów mięśniowych, zaburzeń ze strony układu nerwowego (utrata pamięci, problemy z koncentracją) i układu krążenia (zapalenie mięśnia sercowego).
Najbardziej skutecznym
klasycznym sposobem wykrywania infekcji jest bezpośrednia hodowla
Borrelia burgdorferi. Jednak w zależności od rodzaju pobranej próbki
kończy się ona z różnym powodzeniem, poza tym jest trudna i bardzo
czasochłonna.
Metody serologiczne również nie pozwalają na
jednoznaczne potwierdzenie bądź wykluczenie zakażenia. Odpowiedź
immunologiczna na poszczególne antygeny krętka kształtuje się w
zależności od zaawansowania klinicznego choroby. Pozytywny wynik testów
serologicznych nie w każdym przypadku wskazuje na aktywny proces
chorobowy. Możliwe jest np. wykrycie przeciwciał pochodzących
z przebytej infekcji Borrelia burgdorferi. Poza tym może dojść
do wystąpienia reakcji krzyżowych powodowanych przez zakażenia np.
krętkami kiły, gorączki pierwotnej czy leptospirami. Z kolei negatywny
wynik testu potwierdzenia nie może wykluczyć infekcji Borrelia burgdorferi -
zwłaszcza w jej wczesnej fazie możliwe jest, że przeciwciała nie są
jeszcze obecne w ilości umożliwiającej wykrycie, natomiast w przypadkach
przewlekłego zakażenia Borrelia burgdorferi krętki (antygeny
krętkowe) stają się mało dostępne dla komórek immunokompetentnych i nie
dochodzi do produkcji specyficznych przeciwciał.
W związku
z powyższym za metodę referencyjną nowoczesnej diagnostyki boreliozy
uważa się metody genetyczne wykorzystujące technikę PCR. Wiarygodna
diagnostyka metodą PCR z właściwie wybranego materiału klinicznego
wspomagana diagnostyką serologiczną stanowi jedyną możliwość rozpoznania
choroby. Techniki biologii molekularnej pozwalają na jednoznaczną
identyfikację czynnika zakźnego w każdej fazie choroby, a możliwie
najszybsze rozpoczęcie właściwej antybiotykoterapii jest warunkiem
niedopuszczenia do rozwinięcia się przewlekłej boreliozy.
Dostępne badanie – Borrelia burgdorferi
Materiał do badań – krew (EDTA) / płyn mózgowo-rdzeniowy / inne (kontakt z laboratorium)
Termin realizacji badania – od 3 do 10 dni roboczych
